Czy najwyższa góra świata należy tylko do jednego państwa? Odpowiedź nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Ten słynny szczyt leży na granicy Nepalu i Chińskiej Republiki Ludowej, w regionie Tybetu. Dlatego nie można przypisać go wyłącznie jednemu krajowi.
Po nepalskiej stronie góra znajduje się w Parku Narodowym Sagarmatha. Należy do Himalajów Wysokich, czyli pasma słynącego z potężnych wysokości i trudnych warunków. Współrzędne geograficzne punktu szczytowego to 27°59′17″N i 86°55′31″E.
Oficjalna wysokość wynosi 8848,86 metrów n.p.m. Pomiar ogłoszony w 2020 roku ustalili wspólnie eksperci z Nepalu i Chin. To najwyższy punkt ziemi, a zarazem jeden z najbardziej rozpoznawalnych celów górskich na świecie.
Położenie na styku dwóch państw dodaje tej górze wyjątkowego znaczenia. W dalszej części wyjaśniamy przebieg granicy, status regionu oraz najważniejsze fakty geograficzne.
Najważniejsze informacje
- Szczyt znajduje się na granicy Nepalu i Chin, w Tybecie.
- Leży w paśmie Himalajów Wysokich.
- Jego współrzędne to 27°59′17″N i 86°55′31″E.
- Oficjalna wysokość wynosi 8848,86 m n.p.m.
- Po nepalskiej stronie należy do Parku Narodowego Sagarmatha.
- Pomiar wysokości potwierdzono wspólnie w 2020 roku.
Gdzie leży Mount Everest i w jakim kraju się znajduje?
Ten himalajski masyw wyrasta na granicy Nepalu i Chin. Jego północne stoki opadają ku Wyżynie Tybetańskiej, a południowe prowadzą w stronę Nepalu. Dlatego najwyższy szczyt świata nie należy wyłącznie do jednego państwa.
Południowa strona znajduje się w Parku Narodowym Sagarmatha. Główna nepalska baza leży na lodowcu Khumbu, na wysokości około 5300–5400 metrów n.p.m. To popularny punkt wypadowy dla wypraw wybierających trudniejszą, lecz częściej uczęszczaną drogę.
Od północy trasa prowadzi przez Tybet. Ten obszar chroni Rezerwat Biosfery Czomolungmy. Obie strony różnią się krajobrazem, logistyką oraz wymaganiami dla wspinaczy.
Masyw odwadniają dwa potężne lodowce: Khumbu od południa i Rongbuk od północy. Każdy ma około 17 kilometrów długości. Ich obecność pokazuje, jak surowe środowisko otacza tę górę. W roku 2020 wspólne pomiary potwierdziły, że jest to najwyższa góra na ziemi.
- południowe bazy obsługują drogę przez Nepal,
- północna droga zaczyna się na Wyżynie Tybetańskiej,
- lodowce wyznaczają naturalny układ masywu.
Jaką wysokość ma najwyższy szczyt świata?
Wysokość tego szczytu ustalano stopniowo, wraz z rozwojem geodezji. Pierwszy pomiar wykonano w 1849 roku. Geodeci użyli teodolitu i obserwowali wierzchołek z odległości około 150 kilometrów.
W 1856 roku Królewskie Towarzystwo Geograficzne podało wynik 29 002 stóp, czyli około 8840 metrów n.p.m. Pomiar z 1955 roku wskazał 8848 metrów. Przez wiele lat ta wartość uchodziła za oficjalną wysokość.
Chińskie badanie z 2005 roku określiło wysokość litej skały na 8844,43 metra. Nie obejmowało ono śniegu i lodu na wierzchołku. Dlatego wynik różnił się od wcześniejszych danych.
Ostatecznie 8 grudnia 2020 roku Nepal i Chiny ogłosiły wysokość 8848,86 metra n.p.m. Wartość obejmuje pokrywę śnieżno-lodową. Różnice między liczbami 8844, 8848, 8850 i 8848,86 wynikają z metody pomiaru oraz zmian warstwy śniegu w czasie. Precyzja ma tu znaczenie, lecz natura stale modyfikuje wierzchołek.
| Rok | Wynik | Zakres pomiaru |
|---|---|---|
| 1856 | około 8840 m | Pomiar geodezyjny |
| 1955 | 8848 m | Szczyt z pokrywą śnieżną |
| 2005 | 8844,43 m | Lita skała |
| 2020 | 8848,86 m | Skała, śnieg i lód |
Skąd pochodzi nazwa Mount Everest?
Pierwsze mapy nie używały dzisiejszej nazwy. Do 1865 roku brytyjscy geodeci oznaczali najwyższy szczyt jako Peak XV. Później komisja nadała mu nazwę Mount Everest, upamiętniając walijskiego kartografa sir George’a Everesta.
Był on Głównym Geodetą Indii i kierował pracami nad dokładną mapą tego kraju. Co ciekawe, sir George’a Everesta nie popierał pomysłu użycia własnego nazwiska. Mimo jego sprzeciwu wybrano właśnie tę nazwę w 1865 roku.
Lokalne określenia pokazują, że góra ma także głębokie znaczenie kulturowe. Tybetańska nazwa Czomolungma oznacza Boginię Matkę Śniegu lub Boginię Matkę Ziemię. Słowo „matka” podkreśla opiekuńczy i niemal sakralny charakter góry.
Różne nazwy opisują jeden szczyt, lecz każda opowiada inną historię.
Nepalska nazwa Sagarmatha znaczy Czoło Nieba. Dziś Mount Everest, Czomolungma i Sagarmatha funkcjonują równolegle. Każda nazwa wywodzi się z innej tradycji.
| Nazwa | Język lub tradycja | Znaczenie |
|---|---|---|
| Peak XV | brytyjska kartografia | oznaczenie pomiarowe |
| Mount Everest | angielska | nazwisko geodety |
| Czomolungma | tybetańska | Bogini Matka Śniegu |
| Sagarmatha | nepalska | Czoło Nieba |
Historia zdobycia szczytu i polskie wyprawy
Historia podboju najwyższego szczytu świata zaczęła się od brytyjskich ekspedycji. Wyprawy z 1921 i 1922 roku rozpoznały trasy oraz warunki. W 1924 roku George Mallory i Andrew Irvine dotarli prawdopodobnie na wysokość około 8600 metrów. Zaginęli podczas ataku, a zagadka ich wejścia pozostała nierozwiązana. Ciało Mallory’ego odnaleziono dopiero w 1999 roku.
29 maja 1953 roku Edmund Hillary i Tenzing Norgay jako pierwsi dokonali potwierdzonego wejścia. Ten sukces zmienił historię wspinaczki. W 1975 roku Junko Tabei jako pierwsza kobieta stanęła na wierzchołku. Trzy lata później Wanda Rutkiewicz została pierwszą Polką na szczycie.
Polacy zapisali ważną kartę także zimą. 17 lutego 1980 roku Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki zdobyli szczyt w ramach wyprawy Andrzeja Zawady. W tym samym roku Andrzej Czok i Jerzy Kukuczka wytyczyli nową drogę południowym filarem.
„Nie zdobywa się góry, lecz siebie”.
Tragedie przypominają jednak o ryzyku. W 1996 roku zginęło osiem osób, a lawiny w 2014 i 2015 roku odebrały życie kolejnym wspinaczom.
Mount Everest jako cel współczesnych wypraw
Współczesne wyprawy na Mount Everest planuje się głównie wiosną i jesienią. Letni monsun znad Zatoki Bengalskiej szybko pogarsza pogodę. Sam permit kosztuje 11 000 dolarów, lecz pełne wejście może wymagać budżetu od 50 do 130 tysięcy dolarów.
Skala ruchu bywa ogromna. W maju 2019 roku około 300 wspinaczy czekało pod szczytem, a w kilka dni zginęło dziesięć osób. Rekord 234 osób na wierzchołku jednego dnia padł 19 maja 2012 roku.
Nie brakuje też niezwykłych osiągnięć. Yūichirō Miura zdobył górę 23 maja 2013 roku w wieku 80 lat. Z kolei 22 września 2025 roku Andrzej Bargiel zjechał ze szczytu na nartach bez dodatkowego tlenu.
Opłata za pozwolenie nie zapewnia bezpiecznego wejścia. Potrzebne są doświadczenie, aklimatyzacja, sprawny zespół i rozsądna ocena warunków.
Bloger podróżniczy i pasjonat zwiedzania na własną rękę. Publikuje relacje z wyjazdów oraz praktyczne porady dotyczące organizacji podróży, bagażu i budżetu, oparte na wieloletnim doświadczeniu w trasie.