Gdzie leży Anglia – gdzie znajduje się na mapie Wielkiej Brytanii?

Czy mapa Wielkiej Brytanii może zaskoczyć? Choć wiele osób utożsamia ten obszar z jednym państwem, tworzą go cztery części składowe. Anglia zajmuje południową i centralną część wyspy Wielka Brytania, położonej w zachodniej Europie. To właśnie tutaj znajduje się Londyn, stolica kraju oraz ważne centrum polityczne Zjednoczonego Królestwa.

Przybliżone współrzędne tego obszaru to 53°N i 1°W. Na mapie łatwo rozpoznać go po położeniu między Walią a Morzem Północnym. Powierzchnia wynosi 130 395 km², a w 2019 roku mieszkało tu 56 286 961 osób. Te dane pokazują, jak duże znaczenie ma Anglia w strukturze Wielkiej Brytanii.

W dalszej części poznasz najważniejsze informacje o granicach, morzach, rzekach, miastach, klimacie i administracji. Krótki rys historyczny pomoże także lepiej zrozumieć, dlaczego to miejsce odgrywa tak ważną rolę w Europie.

Najważniejsze informacje

• Obszar znajduje się na wyspie Wielka Brytania, w zachodniej Europie.
• Przybliżone współrzędne to 53°N i 1°W.
• Powierzchnia wynosi 130 395 km².
• Stolicą jest Londyn.
• W 2019 roku populacja liczyła 56 286 961 osób.
• To część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Gdzie leży Anglia na mapie Europy i Wielkiej Brytanii?

Na mapie Europy Zachodniej Anglia znajduje się między Oceanem Atlantyckim, Morzem Północnym i kanałem La Manche. Jest częścią głównej wyspy archipelagu Wysp Brytyjskich, położonego na zachodzie Europy. To ważny punkt orientacyjny dla osób analizujących mapę Wielkiej Brytanii.

Obszar ten zajmuje południową oraz centralną część wyspy. Na północy znajduje się Szkocja, natomiast na zachodzie Walia. Południowe wybrzeże oddziela od Francji kanał La Manche, a wschodnią granicę naturalną tworzy Morze Północne.

Great Britain oznacza wyspę obejmującą Anglię, Szkocję i Walię. Nie jest to nazwa całego państwa. Wielka Brytania stanowi więc pojęcie geograficzne, podczas gdy struktury polityczne kraju obejmują także inne obszary.

W praktyce mapa Wielkiej Brytanii pomaga odróżnić układ geograficzny od politycznego. Wyspy Brytyjskie to nazwa archipelagu, a Wielkiej Brytanii używa się przede wszystkim przy opisie jednej głównej wyspy.

Anglia a Wielka Brytania i Zjednoczone Królestwo

Trzy nazwy opisują różne obszary: kraj, wyspę oraz archipelag. To rozróżnienie pomaga poprawnie czytać mapę i rozumieć skład państwa.

Wielka Brytania to wyspa. Obejmuje Anglię, Szkocję i Walię. Z kolei Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest państwem złożonym z czterech krajów. Należą do niego także Irlandia Północna, położona na wyspie Irlandia.

Nie każda część Zjednoczonego Królestwa znajduje się więc na wyspie Wielka Brytania. Skrót GB oznacza geograficzne Great Britain, a UK odnosi się do państwa, czyli United Kingdom.

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland to pełna nazwa współczesnego państwa.

W 1707 roku Królestwo Anglii i Królestwo Szkocji połączyły się, tworząc Królestwo Wielkiej Brytanii. Późniejsze zmiany ustaliły dzisiejszy skład Zjednoczonego Królestwa. Stolicą całego państwa jest Londyn.

Granice Anglii i jej najbliżsi sąsiedzi

Układ granic najlepiej pokazuje mapę wyspy oraz kanału La Manche. Ten kraj ma dwie granice lądowe. Na zachodzie sąsiaduje z Walią, a w północnej części z Szkocją.

Francja nie ma wspólnej granicy lądowej z Anglią. Oddziela ją kanał La Manche, którego najwęższy odcinek znajduje się w pobliżu Dover. To ważny punkt na mapie Wielkiej Brytanii oraz popularny port promowy.

Eurotunel tworzy szybkie połączenie transportowe między Wielką Brytanią a Francją. Trasa kolejowa biegnie pod dnem kanału i łączy okolice Folkestone z Coquelles. Pociągi przewożą pasażerów oraz samochody.

Irlandia Północna znajduje się na sąsiedniej wyspie Irlandia. Nie graniczy więc lądowo z tym obszarem. Angielska nazwa tego kraju brzmi Northern Ireland. Warto też pamiętać, że jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem przebiega z Republiką Irlandii.

• Walia – granica zachodnia.
• Szkocja – granica północna.
• Francja – sąsiad morski przez kanał La Manche.

Morza, kanały i wyspy otaczające Anglię

Położenie nad kilkoma akwenami nadaje temu obszarowi wyraźnie morski charakter. Od zachodu brzeg oblewają Morze Celtyckie i Morze Irlandzkie. Wschodnie wybrzeże wychodzi na Morze Północne, ważny szlak handlowy dla wielkiej brytanii.

Na południu kanał La Manche oddziela ląd od Francji. Przez wieki utrudniał podróże, lecz dziś stanowi także ważny korytarz transportowy. Eurotunel oraz połączenia promowe łączą porty obu stron.

Do angielskiego terytorium należy ponad 100 mniejszych wysp. Najbardziej znane to Wight oraz archipelag Scilly. Znajdują się one poza głównym lądem, ale pozostają częścią wyspy tworzącej Wielką Brytanię.

• Morze Celtyckie i Morze Irlandzkie – zachód.
• Morze Północne – wschód.
• Kanał La Manche – południe.

Szersze pojęcie wyspy brytyjskie obejmuje Wielką Brytanię, Irlandię i około 5000 mniejszych wysp. Wybrzeże wyróżniają silne pływy. W estuarium Severn różnica poziomu wody sięga nawet 15 metrów, co wpływa na porty i żeglugę.

Stolica Anglii i najważniejsze miasta kraju

Sieć dużych miast pokazuje gospodarczą i kulturalną siłę regionu. Londyn jest stolicą Anglii, Wielkiej Brytanii oraz całego Zjednoczonego Królestwa. Pełni funkcję centrum politycznego, finansowego i naukowego. To także ważne miejsce dla sztuki, edukacji i międzynarodowego biznesu.

Według spisu z 2011 roku Londyn liczył 8 250 205 mieszkańców. Cała aglomeracja obejmowała wtedy 9 787 426 osób, czyli niemal 10 milionów. Tak duża koncentracja ludności wpływa na transport, rynek pracy i rozwój usług.

Drugie kluczowe miasto stanowi Birmingham. W 2011 roku mieszkało tam 1 085 810 osób. Jest ważnym ośrodkiem przemysłu, handlu i szkolnictwa. Londyn jest stolicą, lecz Birmingham ma istotne znaczenie dla centralnej części kraju.

Do najważniejszych ośrodków regionalnych należą także Manchester, Liverpool, Leeds, Bristol, Sheffield i Newcastle upon Tyne. Każde miasto ma własny charakter oraz specjalizację.

• Manchester – media, sport i nowe technologie.
• Liverpool – port, muzyka i dziedzictwo morskie.
• Leeds i Bristol – usługi, handel oraz edukacja.

Powierzchnia, ukształtowanie terenu i krajobraz Anglii

Powierzchnia Anglii wynosi 130 395 km². Na mapie Wielkiej Brytanii obszar ten wyróżnia się spokojnym, zróżnicowanym krajobrazem. Niziny i łagodne pagórki zajmują przede wszystkim południową oraz środkową część kraju.

Na północy teren staje się wyższy i bardziej skalisty. W tej części znajduje się Lake District, położony w Kumbrii, oraz pasmo Gór Pennińskich. Ich skały powstały w paleozoiku, około 300 milionów lat temu. To wynik procesów geologicznych, które trwały setki milionów lat.

Najwyższym punktem jest Scafell Pike. Szczyt ma 978 m n.p.m. i wznosi się w Lake District. Anglii jest więc bliżej do kraju nizinnego niż do górzystej Szkocji czy Walii. Wielka Brytania pokazuje tu wyraźny kontrast między łagodnym południem a surowszą północą.

• Południe: równiny i niskie wzgórza.
• Centrum: pagórkowate krajobrazy rolnicze.
• Północ: góry, jeziora i wrzosowiska.

Rzeki i jeziora na mapie Anglii

Układ rzek pomaga szybko odczytać mapę tego kraju. Najdłuższa jest Severn. Ma 354 km, przepływa przez Walię oraz zachodnią część Anglii, a następnie uchodzi do estuarium. Tamiza liczy 346 km i jest najdłuższą rzeką znajdującą się w całości na tym terytorium. Płynie przez Londyn, który pozostaje stolicą państwa.

Trzecim ważnym ciekiem jest Trent o długości 298 km. Jego dorzecze obejmuje znaczny obszar środkowej części kraju. To miejsce ma duże znaczenie dla rolnictwa, transportu i ochrony przeciwpowodziowej.

Rzeki łączą krajobraz, miasta i wybrzeże w jeden system.

Największym jeziorem jest Windermere w parku narodowym Lake District. Leży w północnej części kraju i przyciąga turystów od XIX wieku. Wysokie pływy wpływają także na ujścia rzek, szczególnie w estuarium Severn.

• Severn – 354 km, najdłuższa rzeka Anglii i Walii.
• Tamiza – 346 km, przepływa przez Londyn.
• Trent – 298 km, ważny ciek środkowego regionu.

Klimat Anglii i warunki geograficzne

Klimat morski łagodzi warunki pogodowe przez cały rok. Atlantyk oraz pobliskie akweny ograniczają duże skoki temperatur. Wyspiarskie położenie przynosi częste opady, silny wiatr i szybką zmianę pogody.

Wpływ oceanu jest silniejszy na zachodzie i północy. Południe oraz wschód zwykle mają nieco suchszy i cieplejszy charakter. Zimą temperatura rzadko spada poniżej 0°C. Latem może osiągać około 32°C, choć takie upały nie trwają długo.

Najbardziej typową cechą pogody pozostaje jej zmienność.

W ostatnich lat rośnie znaczenie ochrony wybrzeży. Poziom morza u brzegów Wielkiej Brytanii podnosi się średnio o około 3 mm rocznie. Powodzie z lat 2013–2014 przypisywano zmianom klimatu wywołanym przez człowieka. W tym roku oraz w kolejnych latach częściej analizuje się ryzyko ekstremalnych zjawisk. Proces ten nasilił się szczególnie w XXI wieku.

• Łagodne zimy i umiarkowane lata.
• Opady rozłożone w ciągu roku.
• Rosnące zagrożenie powodziowe na wybrzeżu.

Podział administracyjny Anglii

Podział administracyjny porządkuje złożony skład jednostek terytorialnych. System obejmuje hrabstwa, dystrykty, jednostki unitary authority oraz parafie cywilne. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, jak działają lokalne władze.

Obszar dzieli się na 21 hrabstw niemetropolitalnych i 164 dystrykty niemetropolitalne. W dużych ośrodkach miejskich znajdują się 36 dystryktów metropolitalnych. Dodatkowo funkcjonują 62 jednostki unitary authority, które łączą zadania hrabstwa i dystryktu.

Granice administracyjne nie zawsze pokrywają się z granicami geograficznymi.

Wielki Londyn tworzy osobną jednostkę. Składa się z 32 gmin oraz City of London, czyli historycznego centrum finansowego. W 2016 roku działało tu i w innych częściach kraju ponad 9000 parafii cywilnych.

Warto odróżnić codzienny podział administracyjny od hrabstw ceremonialnych. Te drugie pełnią głównie funkcję reprezentacyjną. W całym kraju wyróżnia się 48 takich hrabstw. Ich granice pomagają opisywać tradycję, kulturę oraz tożsamość regionów.

• 21 hrabstw niemetropolitalnych i 164 dystrykty.
• 36 dystryktów metropolitalnych.
• 62 jednostki unitary authority.

Anglia w historii Wysp Brytyjskich

Dzieje tego kraju tworzą wielowarstwową opowieść o podbojach, reformach i przemianach społecznych. Juliusz Cezar przeprowadził wyprawy na Brytanię w 55 i 54 roku p.n.e. Właściwy rzymski podbój rozpoczął się w 43 roku n.e. W II wieku powstał Mur Hadriana, budowany w latach 121–129. Do dziś przypomina o granicach dawnej prowincji.

Przełom nastąpił w 1066 roku. Wilhelm Zdobywca pokonał Harolda II i został królem. W XVI wieku Henryk VIII ogłosił Akt supremacji w 1534 roku. Reforma doprowadziła do utworzenia Kościoła anglikańskiego.

W XVII wieku Wielki pożar Londynu z 1666 roku zniszczył ponad 13 000 domów. To wydarzenie wpłynęło na odbudowę stolicy. W 1707 roku powstało Królestwo Wielkiej Brytanii, gdy połączyły się Anglia i Szkocja.

• XIX wieku – rewolucja przemysłowa zmieniła miasta i pracę.
• 1948 roku – utworzono NHS, publiczną służbę zdrowia.
• XX wieku – dekolonizacja ograniczyła dawne imperium.

Te wydarzenia wyjaśniają znaczenie regionu w historii wielkiej brytanii. Pokazują także, jak przez wiele lat zmieniała się Wielka Brytania i jej miejsce w historii wyspy.

Mieszkańcy, język i znaczenie Anglii we współczesnym świecie

Najludniejsza część Zjednoczonego Królestwa łączy wielokulturowe społeczeństwo z silną gospodarką. W 2019 roku mieszkało tu 56 286 961 osób. Spis z 2011 roku wykazał 53 012 456 mieszkańców, czyli około 84% ludności Wielkiej Brytanii.

Język angielski pełni de facto funkcję urzędową, choć formalnie nie ustanowiono jednego języka państwowego. Londyn, największe miasto, przyciąga osoby z wielu kontynentów. Migracja wzmacnia sektor usług, naukę, media i kulturę, które mają wpływ na United Kingdom oraz świat.

Religijność społeczeństwa jest zróżnicowana. W 2011 roku chrześcijaństwo deklarowało 59,4% mieszkańców, a bezwyznaniowość 24,7%. W skład państwa wchodzą także Szkocja, Walia i Irlandia Północna. Ten układ odróżnia United Kingdom od pojęcia Great Britain, obejmującego trzy kraje jednej wyspy.

Różnorodność mieszkańców jest jednym z najważniejszych atutów współczesnego kraju.

United Kingdom należy do NATO, G7, G20, OECD i WTO. Od 1946 roku ma stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. 1 lutego 2020 roku opuściło Unię Europejską, zachowując istotną rolę w polityce i gospodarce świata.

Najważniejsze informacje o położeniu Anglii w skrócie

Anglia leży w południowej i centralnej części wyspy, między Szkocją a Walią. Jej brzegi oblewają Morze Północne, Morze Irlandzkie i Morze Celtyckie. Od Francji oddziela ją kanał La Manche.

• Wielka Brytania obejmuje Anglię, Szkocję i Walię.
• To jeden z czterech krajów Zjednoczonego Królestwa.
• Stolicą Anglii jest Londyn, liczący 8 250 205 osób według danych z 2011 roku.
• Powierzchnia wynosi 130 395 km².
• Scafell Pike ma 978 m, a Tamiza mierzy 346 km.

Te informacje ułatwiają orientację na mapie wielkiej brytanii. Obszar ten ma kluczowe znaczenie dla gospodarki Zjednoczonego Królestwa i pozostaje ważnym centrum Europy oraz świata.

Zrozumienie różnic między wyspą, krajem i państwem pozwala poprawnie opisywać zjednoczone królestwo oraz jego miejsce na świecie.

Antoni Mazur

Bloger podróżniczy i pasjonat zwiedzania na własną rękę. Publikuje relacje z wyjazdów oraz praktyczne porady dotyczące organizacji podróży, bagażu i budżetu, oparte na wieloletnim doświadczeniu w trasie.